Bāvīsatima pariccheda

Gāmaṇikumāra suti

1.

Eḷāraṃ ghātayitvāna, rājā’hu duṭṭhagāmaṇi;

Tadattha dīpanatthāya, anupubbakathā ayaṃ.

2.

Devānaṃ piyatissassa, rañño dutiyabhātiko;

Uparājā mahānāgo, nāmānu bhātuno piyo.

3.

Rañño devī saputtassa, bālā rajjābhikāmini;

Uparājavadhatthāya, jātacittā nirantaraṃ.

4.

Vāpiṃ taracchanāmaṃ sā, kārāpentassa pāhiṇi;

Ambaṃ visena yojetvā, ṭhapetvā ambamatthake.

5.

Tassā putto sahagato, uparājena bālako;

Bhājane vivaṭeyeva, taṃ ambaṃ khādiyā’mari.

6.

Uparājā tatoyeva, sadāra bala vāhano;

Rakkhihuṃ sakamattānaṃ, rohaṇā’bhimukho agā.

7.

Yaṭṭhālaya vihārasmiṃ, mahesī tassa gabbhinī;

Puttaṃ janesi so tassa, bhātu nāma makārayi.

8.

Tato gantvā rohaṇaṃ so,

Issaro rohaṇe’khilo;

Mahā bhāgo mahā gāme,

Rajjaṃ kāresi khattiyo.

9.

Kāresi so nāgamahā-vihāraṃ sakanāmakaṃ;

Uddhakandarakādī ca, pihāre kārayī bahū.

10.

Yaṭṭhālaya katisso so, tassa putto tadaccaye;

Hattheva rajjaṃ kāresi, tassa putto’bhayo tathā.

11.

Goṭṭhābhayasuto kāka-vaṇṇatissoti vissuho;

Tadaccaye tattha rajjaṃ, so akāresi khattiyo.

12.

Vihāradevi nāmā’si, mahesī tassa rājino;

Saddhassa saddhāsampannā, dhītā kalyāṇi rājino.

13.

Kalyāṇiyaṃ narindo hi, tisso nāmāsi khattiyo;

Devisaññogajanita-ko potassa kaniṭṭhako.

14.

Bhīto tato palāyitvā, ayyauttiya nāmako;

Aññattha vasi so deso, tena taṃ nāmako ahu.

15.

Datvā rahassalekhaṃ so, bhikkhuvesadharaṃ naraṃ;

Pāhesi deviyā gantvā, rājadvāre ṭhito tuso.

16.

Rāja gehe arahatā, bhuñjamānena sabbadā;

Aññāyamāno therena, rañño gharamupāgami.

17.

Therena saddhiṃ bhuñjitvā, rañño saha viniggame;

Pātesi bhūmiyaṃ lekhaṃ, pekkhamānāya deviyā.

18.

Saddena tena rājānaṃ, nivattitvā vilokayaṃ;

Ñatvāna lekhasandesaṃ, kuddho therassa dummati.

19.

Theraṃ taṃ purisaṃ tañca, mārāpetvāna kodhasā;

Samuddasmiṃ khipāpesi, kujjhitvā tena devatā.

20.

Samuddeno’ttharā pesuṃ, taṃ desaṃ sotubhūpati;

Attano dhītaraṃ yuddhaṃ, deviṃ nāma surupiniṃ.

21.

Likhitvā rājadhītāti, sovaṇṇakkhaliyā lahuṃ;

Nisīdāpiya tattheva, samuddasmiṃ vissajjayi.

22.

Okkantaṃ taṃ tato laṃke-kākavaṇṇo mahīpati;

Abhisecayi tenā’si, vihāropapadavhayā.

23.

Tissa mahāvihārañca, tathā cittalapabbataṃ;

Gamitthavāliṃ kuṭāliṃ, vihāre evamādike.

24.

Kāretvā supasannena, manasāratanattaye;

Upaṭṭhahi tadā saṅghaṃ, paccayehi catūhi so.

25.

Koṭipabbata nāmamhi, vihāre sīlavattimā;

Tadā ahu sāmaṇero, nānāpuññakaro sadā.

26.

Sukhenārohaṇatthāya, akāsa cetiyaṅgaṇe;

Ṭhapesi tīṇi pāsāṇe, pāsāṇa phalakāni so.

27.

Adā pānīya dānañca, vattaṃ saṅghassa cā’kari;

Sadā kilantakāyassa, tassā’bodho mahā ahu.

28.

Sivikāya kamānetvā, bhikkhavo katavedino;

Silāpassaya pariveṇe, tissārāme upaṭṭhahuṃ.

29.

Sadā vihāradevīsā, rājagehe susaṅkhate;

Purebhattaṃ mahādānaṃ, datvā saṅghassa saññatā.

30.

Pacchābhattaṃ gandhamālaṃ, bhesajjavasanāni ca;

Gāhayitvā gatā’rāmaṃ, sakkaroti yathārahaṃ.

31.

Tadā tatheva katvā sā, saṅghattherassa santike;

Nisīdi dhammaṃ desento, thero taṃ idha mabravi.

32.

‘‘Mahāsampatti tumhehi, laddhā’yaṃ puññakammunā;

Appamādo’va kātabbo, puññakamme idānipi’’.

33.

Evaṃ vutte tu sā āha, ‘‘kiṃ sampatti ayaṃ idha;

Yesaṃ no dārakā natthi, vañjhāsampatti tena no’’.

34.

Chaḷabhiñño mahāthero, puttalābhamavekkhiya;

‘‘Gilānaṃ sāmaṇeraṃ taṃ, passadevī’’ti abravi.

35.

Sā gantvā’sanna maraṇaṃ, sāmaṇeramavoca taṃ;

‘‘Patthehi mama puttattaṃ, sampattī mahatī hi no’’.

36.

Na icchatīti ñatvāna, tadatthaṃ mahatiṃ subhaṃ;

Pupphapūjaṃ kārayitvā, puna yāci sumedhasā.

37.

Evampa’nicchamānassa, atthāyu’pāyakovidā;

Nānā bhesajja vatthāni, saṅghe datvā’tha yācitaṃ.

38.

Patthesi so rājakulaṃ, sā taṃ ṭhānaṃ anekadhā;

Alaṅkaritvā vanditvā, yānamāruyha pakkami.

39.

Tato cuto sāmaṇero, gacchamānāya deviyā;

Tassā kucchimhi nibbatti, taṃ jāniya nivattisā.

40.

Rañño taṃ sāsanaṃ datvā, raññā saha punā’gamā;

Sarīrakiccaṃ kāretvā, sāmaṇerassu’bhopite.

41.

Tasmiṃyeva pariveṇe, vasantā santamānasā;

Mahādānaṃ pavattesuṃ, bhikkhusaṅghassa sabbadā.

42.

Tasse’vaṃ dohaḷo āhi, mahā puññāya mātuyā;

‘‘Usabhamattaṃ madhugaṇḍaṃ, katvā ussīsake sayaṃ.

43.

Vāmetarena passena, nipannāsayane subhe;

Dvādasannaṃ sahassānaṃ, bhikkhūnaṃ dinnasesakaṃ.

44.

Madhuṃ bhuñjitukāmā’si, atha eḷāra rājino;

Yodhāna maggayodhassa, sīsacchinnāsidevanaṃ.

45.

Tasseva sīse ṭhatvāna, pātuñceva akāmayi;

Anurādha purasseva, uppalakkhettato pana.

46.

Ānītuppalamālañca, amilā taṃ pilandhituṃ;

Taṃ devī rājino āha, nemitte pucchi bhūpati.

47.

Taṃ sutvā āhu nemittā, ‘‘deviputto nighātiya;

Damiḷe katve’karajjaṃ, sāsanaṃ jotayissati’’.

48.

Edisaṃ madhugaṇḍaṃ so, dasseti tassa īdisiṃ;

Sampattiṃ deti rājā’’ti, ghosāpesi mahīpati.

49.

Goṭṭhasamuddavelante, madhupuṇṇaṃ nikujjitaṃ;

Nāvaṃ ñatvāna ācikkhi, rañño janapade naro.

50.

Rājā deviṃ tahiṃ netvā, maṇḍapamhi susaṅkhate;

Yathicchithaṃ tāya madhuṃ, paribhogamakārayi.

51.

Itare dohaḷe tassā, sampādetuṃ mahīpati;

Veḷusumana nāmaṃ taṃ, yodhaṃ tattha niyojayi.

52.

So’nurādhapuraṃ gantvā, rañño maṅgalavājino;

Gopakena akā mettiṃ, tassa kiccañca sabbadā.

53.

Tassa vissattha taṃ ñatvā, pātova uppalāna’siṃ;

Kadambanadiyā tīre, ṭhapetvāna asaṅkito.

54.

Assaṃ netvā tamāruyha, gaṇhitvāna uppalāna’siṃ;

Nivedayitvāna attānaṃ, assavegena pakkami.

55.

Sutvā rājā gahetuṃ taṃ, mahā yodhānapesayi;

Dutiyaṃ sammathaṃ assaṃ, āruyha sonudhāpitaṃ.

56.

So gumbanissito assa-piṭṭheyeva nisīdiya;

Entassa piṭṭhito tassa, ubbayhā’siṃ pasārayi.

57.

Assavegenayantassa, sīsaṃ chijja ubhohaye;

Sīsañcā’dāya sāyaṃ so, mahāgāmamupāgami.

58.

Dohaḷe te ca sā devī, paribhuñji yathāruci;

Rājā yodhassa sakkāraṃ, kārāpesi yathārahaṃ.

59.

Sā devī samaye dhaññaṃ, janayī puttamuttamaṃ;

Mahārājakule tasmiṃ, ānando ca mahā ahu.

60.

Tassa puññānubhāvena, tadaheva upāgamuṃ;

Nānāratanasampuṇṇā, sattanāvā tato tato.

61.

Tasseva puññatejena, chaddantakulato karī;

Hatthicchāpaṃ āharitvā, ṭhapetvā idha pakkami.

62.

Taṃ titthasaratīramhi, disvā gumbantare ṭhitaṃ;

Kaṇḍulavho bālisiko, rañño ācikkhi tāvade.

63.

Pesetvā’cariye rājā, tamāṇāpiya posayi;

Kaṇḍulo iti ñāyittha, diṭṭhattā kaṇḍulena so.

64.

‘‘Suvaṇṇabhājanādīnaṃ , puṇṇā nāvā idhāgatā’’;

Iti rañño nivedasuṃ, rājā tānā’harāpayi.

65.

Puttassa nāmakaraṇe, maṅgalamhi mahīpati;

Dvādasa sahassasaṅkhaṃ, bhikkhusaṅghaṃ nimantiya.

66.

Evaṃ cintesi ‘‘yadime, putto laṃkātale’khile;

Rajjaṃ gahetvā sambuddha-sāsanaṃ jotayissati.

67.

Aṭṭhuttarasahassañca, bhikkhavo pavisantu ca;

Sabbe te uddhapattañca, cīvaraṃ pārapantu ca.

68.

Paṭhamaṃ dakkhiṇaṃ pādaṃ, ummāranto ṭhapentu ca;

Ekacchattayutaṃ dhamma-karaṇaṃ nīharantu ca.

69.

Gotamo nāma thero ca, patiggaṇhātu puttakaṃ;

So ca saraṇasikkhā yo, detu’’ sabbaṃ tathā ahu.

70.

Sabbaṃ nimittaṃ disvāna, tuṭṭhacitto mahīpati;

Datvā saṅghassa pāyāsaṃ, nāmaṃ puttassa kārayi.

71.

Mahāgāme nāyakattaṃ, pitunāmañca ekato;

Ubho katvāna ekajjhaṃ, gāmaṇiabhayo iti.

72.

Mahāgāmaṃ pavisitvā, navame divase tato;

Saṅgamaṃ deviyā kāsi, tena gabbhamagaṇhi sā.

73.

Kāle jātaṃ sutaṃ rājā, tissanāmaṃ akārayi;

Mahatā parihārena, ubhato vaḍḍhiṃsu dārakā.

74.

Sitthappavesamaṅgala-kāle dvinnampi sādaro;

Bhikkhusatānaṃ pañcanaṃ, dāpayitvāna pāyasaṃ.

75.

Tehi upaḍḍhe bhuttamhi, gahetvā thokathokakaṃ;

Sovaṇṇasarakene’saṃ, deviyā saha bhūpati.

76.

‘‘Sambuddhasāsanaṃ tumhe, yadi chaḍḍetha puttakā;

Mā jīratu kucchigataṃ, idaṃ vo’’ti apāpayi.

77.

Viññāya bhāsitatthaṃ te, ubho rājakumārakā;

Pāyāsaṃ taṃ abhuñjiṃsu, tuṭṭhacittā’mataṃ viya.

78.

Dasa dvādasavassesu, tesu vīmaṃsanatthiko;

Tatheva bhikkhū bhojetvā, tesaṃ ucchiṭṭhamodanaṃ.

79.

Gāhayitvā taṭṭakena, ṭhapāpetvā tadantike;

Tibhāgaṃ kārayitvāna, idha māha mahīpati.

80.

‘‘Kuladevatānaṃ no tātā, bhikkhūnaṃ vimukhā mayaṃ;

Na hessāmā’’ti cintetvā, bhāgaṃ bhuñjathi’manti ca.

81.

‘‘Dve bhātaro mayaṃ niccaṃ, aññamaññamadūbhakā;

Bhavissāmā’’ti cintetvā, bhāgaṃ bhuñjithi’manti ca.

82.

Amataṃ viya bhuñjiṃsu, te dve bhāge ubhopi ca;

‘‘Na yujjhissāma damiḷehi’’, iti bhuñjathi’maṃ iti.

83.

Evaṃ vuttetu tisso so, pāṇinā khipi bhojanaṃ;

Gāmaṇibhattapiṇḍaṃ tu, khipitvā sayanaṃ gato.

84.

Saṃkucitvā hatthapādaṃ, nipajji sayena sayaṃ;

Devī gantvā tosayantī, gāmaṇiṃ etadabravi.

85.

Pasāritaṅgo sayane, kiṃ nasesi sukhaṃ suta;

‘‘Gaṅgāpāramhi damīḷā, ito goṭṭhamahodadhi.

86.

Kathaṃ pasāritaṅgo’haṃ, nipajjāmī’ti so bravi;

Sutvāna tassādhippāyaṃ, tuṇhī āsi mahīpati.

87.

So kamenā’bhivaḍḍhanto, ahu soḷasavassiko;

Puññavā yasavā dhīmā, tejo balaparakkamo.

88.

Calācalāyaṃ gatiyañhi pāṇino,

Upenti puññena yathāruciṃ gatiṃ;

Itīti mantetvā satataṃ mahādaro,

Bhaveyya puññapacayamhi buddhimāti.

Sujanappasādasaṃvegatthāya kate mahāvaṃse

Gāmaṇikumārasūti nāma

Bāvīsatimo paricchedo.